Πού προσγειώνονταν τα αεροπλάνα πριν υπάρξουν αεροδρόμια; Η ιστορία του πρώτου ελληνικού αεροδρομίου

Τα πρώτα αεροπλάνα εμφανίστηκαν στον ουρανό πριν καν οι άνθρωποι σκεφτούν να φτιάξουν αεροδρόμια. Δεν υπήρχαν διαδρόμοι, ούτε πύργοι ελέγχου, ούτε καν περιφράξεις. Οι πιλότοι προσγειώνονταν κυριολεκτικά όπου έβρισκαν: σε επίπεδα χωράφια, παραλίες με σκληρή άμμο ή σε πρόχειρα ανοιχτά πεδία που ισοπέδωναν όπως-όπως.

Οι πρώτες πτήσεις στην Ελλάδα δεν έγιναν σε αεροδρόμια αλλά σε πεδιάδες. Το 1912, ο Εμμανουήλ Αργυρόπουλος πραγματοποίησε την πρώτη πτήση ελληνικής κατασκευής από τον χώρο του Ιπποδρόμου στο Φάληρο. Το μέρος δεν είχε ούτε πύργο ούτε διάδρομο. Ήταν απλώς ένα ίσιωμα για άλογα.

Όταν ήρθε ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, η ανάγκη για στρατιωτική αεροπορία έκανε πιο συστηματική τη χρήση τέτοιων χώρων. Πλέον, δημιουργούνταν πρόχειρες «βάσεις» σε περιοχές με στρατόπεδα. Μία από τις πρώτες οργανωμένες τέτοιες εγκαταστάσεις ήταν στην περιοχή του Τατοΐου.

Το Τατόι, που σήμερα είναι γνωστό κυρίως ως στρατιωτικό αεροδρόμιο, υπήρξε το πρώτο οργανωμένο αεροδρόμιο της χώρας. Ιδρύθηκε το 1918 και αποτέλεσε τον βασικό κορμό της Στρατιωτικής Αεροπορίας. Δεν είχε ακόμη τα χαρακτηριστικά των σύγχρονων αεροδρομίων, αλλά είχε τουλάχιστον έναν σταθερό διάδρομο.

Οι πρώτες εγκαταστάσεις ήταν ξύλινα υπόστεγα, ένας πρόχειρος σταθμός καυσίμων και ένας πύργος κατασκευασμένος σαν σπιτάκι παρατηρητή. Πολλοί στρατιώτες της εποχής έκαναν και τον μηχανικό και τον ασυρματιστή, πολλές φορές μάλιστα χωρίς εκπαίδευση.

Οι πολιτικές πτήσεις άργησαν να αποκτήσουν δικό τους χώρο. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’20, οι περισσότερες αφίξεις πολιτικών αεροσκαφών γίνονταν στον ίδιο χώρο με τα στρατιωτικά, αν υπήρχε χώρος. Όταν δεν υπήρχε, στήνονταν προσωρινά χωράφια ως πίστες.

Το αεροδρόμιο του Ελληνικού ιδρύθηκε αργότερα, τη δεκαετία του ’30, για να καλύψει τις ανάγκες της πολιτικής αεροπορίας. Πριν όμως από αυτό, οι πτήσεις της εταιρείας Junkers προσγειώνονταν όπου μπορούσαν: στον Βοτανικό, στην Ελευσίνα, ακόμη και στο ΣΕΦ πριν γίνει στάδιο.

Ο πρώτος Έλληνας που πέταξε ήταν ο Δημήτρης Καμπέρος. Το 1912 πέταξε από το Φάληρο με ένα στρατιωτικό Farman. Δεν υπήρχε καν διάδρομος, μόνο ένας ανοιχτός χώρος δίπλα στη θάλασσα. Το ίδιο το αεροπλάνο το συναρμολόγησαν οι μηχανικοί στον τόπο της αναχώρησης.

Η ιδέα ότι κάθε πτήση χρειάζεται μία οργανωμένη βάση ήρθε πολύ αργότερα. Στην αρχή, τα αεροπλάνα αντιμετωπίζονταν όπως τα καράβια ή τα άλογα: μπορούσαν να “δέσουν” ή να “σταματήσουν” όπου υπήρχε λίγος ελεύθερος χώρος και ο καιρός το επέτρεπε.

Το πιο συγκλονιστικό; Αρκετοί από τους πρώτους πιλότους προσγειώνονταν με τη βοήθεια καπνού, ρίχνοντας φωτιά για να φανούν από μακριά ή βάζοντας υφάσματα στο χώμα για να καταλάβουν τη φορά του αέρα. Οτιδήποτε για να μη συντριβούν.

Σήμερα, ο χώρος του Τατοΐου συνεχίζει να λειτουργεί, αλλά η μνήμη του ως «πρώτο ελληνικό αεροδρόμιο» έχει ξεθωριάσει. Κι όμως, εκεί έγιναν τα πρώτα βήματα στον αέρα από ελληνικό έδαφος, εκεί άρχισε η οργανωμένη πτήση στην Ελλάδα.