Στείρωσαν χιλιάδες γυναίκες και άντρες με το έτσι θέλω. Αν δεν είχες λεφτά και γνωριμίες, σε απειλούσαν και σε στείρωναν
Φτωχές, χωρίς άκρες, χωρίς επιλογή. Χιλιάδες γυναίκες στο Περού στειρώθηκαν από το ίδιο τους το κράτος.
Από το 1996 ως το 2000, στο Περού, κάτι φαινομενικά «ιατρικό» μετατράπηκε σε εφιάλτη. Χιλιάδες γυναίκες και άντρες, κυρίως Ιθαγενείς και φτωχοί, βρέθηκαν ξαφνικά στο επίκεντρο ενός προγράμματος «οικογενειακού προγραμματισμού» που, στην πράξη, ήταν μηχανισμός κρατικής καταστολής. Όποιος δεν είχε λεφτά, όποιος δεν είχε άκρες, ήταν υποψήφιος. Όποιος δεν έλεγε «ναι» με τη θέλησή του, τον έσπρωχναν να το πει.
Το κράτος το ονόμασε Εθνικό Πρόγραμμα Αναπαραγωγικής Υγείας. Υποτίθεται ότι στόχευε στην ενημέρωση. Στην πράξη, ήταν ένας απάνθρωπος μηχανισμός στείρωσης. Πάνω από 300.000 άνθρωποι στειρώθηκαν, οι περισσότεροι χωρίς ενημερωμένη συναίνεση, χωρίς επιλογή, χωρίς επιστροφή. Οι γυναίκες υπογράφανε χαρτιά που δεν καταλάβαιναν ή τους έλεγαν πως αν δεν υπογράψουν, θα χάσουν την πρόσβασή τους στην υγειονομική περίθαλψη ή στο φαγητό των παιδιών τους.
Οι μαρτυρίες είναι ανατριχιαστικές. Γυναίκες μεταφέρθηκαν σε τοπικά κέντρα υγείας με την υπόσχεση για δωρεάν ιατρική φροντίδα. Κάποιες νάρκωσαν, κάποιες χειρουργήθηκαν χωρίς αποστείρωση. Πολλές πέθαναν. Άλλες υπέφεραν για μια ζωή. Μια γυναίκα είπε ότι την έδεσαν σε μια καρέκλα και της είπαν: «Αν δεν το κάνεις, δεν θα πάρεις άλλη βοήθεια από το κράτος».
Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε επί προεδρίας Αλμπέρτο Φουχιμόρι, του πρώτου προέδρου ιαπωνικής καταγωγής στη Λατινική Αμερική. Η εξουσία του στηρίχτηκε στον έλεγχο και στη βία. Κι αυτό το πρόγραμμα —παρουσιασμένο με τη γλώσσα της δημόσιας υγείας— ήταν από τα πιο επιθετικά σχέδια βιοπολιτικής του 20ού αιώνα.
Όταν οι φωνές άρχισαν να πληθαίνουν, το κράτος αρνήθηκε τα πάντα. Οι έρευνες θάφτηκαν. Η δικαιοσύνη καθυστέρησε επί δεκαετίες. Μόνο μετά το 2015 άρχισαν να ανοίγουν επίσηκοι φάκελοι. Το 2021, ο ίδιος ο Φουχιμόρι και πρώην υπουργοί του κατηγορήθηκαν για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Όμως μέχρι σήμερα, οι περισσότερες γυναίκες δεν έχουν δει αποζημίωση, ούτε καν αναγνώριση.
Κανείς δεν ξέρει το ακριβές νούμερο των θυμάτων. Αρχεία καταστράφηκαν, περιοχές δεν ερευνήθηκαν ποτέ, άνθρωποι πέθαναν χωρίς να μπορέσουν να πουν τι τους συνέβη. Εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι η φτώχεια, η άγνοια και η απομόνωση έγιναν εισιτήριο για στείρωση.
Ήταν το σώμα σου. Αλλά δεν σου ανήκε. Αν ήσουν φτωχή, ήταν του κράτους.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
