Το αρχαίο ρωμαϊκό αντικείμενο που δεν ξέρει κανείς τι είναι. Έχει 12 τρύπες, προεξοχές και τέλεια συμμετρία

Το κρατάς στα χέρια σου και δεν έχεις ιδέα τι να κάνεις με αυτό. Δεν ανοίγει, δεν γράφει, δεν μετράει. Κι όμως είναι τέλεια συμμετρικό, γεωμετρικά ακριβές, και σχεδιασμένο με πρόθεση. Ένα μικρό μεταλλικό αντικείμενο, με δώδεκα πεντάγωνες πλευρές, κάθε μία με μια τρύπα στο κέντρο και στρογγυλές προεξοχές στις γωνίες. Είναι ρωμαϊκό, έχει βρεθεί σε δεκάδες αρχαιολογικούς χώρους, και κανείς – ούτε τότε, ούτε τώρα – δεν ξέρει τι είναι.

Το αντικείμενο αυτό είναι γνωστό ως ρωμαϊκό δωδεκάεδρο. Βρέθηκε σε πάνω από 120 διαφορετικές τοποθεσίες της δυτικής και βόρειας Ευρώπης: στη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Βρετανία, την Ολλανδία και αλλού. Ποτέ όμως στην Ιταλία ή στη Ρώμη. Το μέγεθός του κυμαίνεται από τέσσερα έως έντεκα εκατοστά. Είναι μεταλλικό, κούφιο, καλοφτιαγμένο. Και εντελώς ανεξήγητο.

Δεν συνοδεύεται από επιγραφές. Δεν βρέθηκε ποτέ μαζί με οδηγίες χρήσης. Δεν υπάρχει κανένα αρχαίο ρωμαϊκό κείμενο που να το περιγράφει. Ακόμα και ο τρόπος που βρέθηκε – διασκορπισμένο, χωρίς κοινό πλαίσιο, σε κατοικίες, τάφους ή αγρούς – δεν δίνει καμία σταθερή απάντηση.

Οι θεωρίες είναι πολλές. Άλλοι λένε πως ήταν αστρονομικό όργανο. Άλλοι το βλέπουν σαν καλούπι για ύφανση, ή εργαλείο για μέτρηση διαστάσεων. Μερικοί το θεωρούν παιδικό παιχνίδι ή σύμβολο τύχης. Υπάρχουν ακόμα και εικασίες ότι χρησιμοποιούνταν σε θρησκευτικές τελετές. Πάνω από 50 επιστημονικές θεωρίες έχουν δημοσιευθεί μέχρι σήμερα – καμία δεν είναι βέβαιη.

Το μόνο σίγουρο είναι η τεχνική ακρίβεια. Οι Ρωμαίοι το σχεδίασαν με γνώση, όχι τυχαία. Κι όμως, αυτό το αντικείμενο επιμένει να μην αποκαλύπτει το μυστικό του. Ένα μικρό μεταλλικό γρίφος, χαμένος μέσα σε αιώνες, που εξακολουθεί να στέκεται μπροστά μας βουβό. Και τέλειο.