Το χάπι που είχαν πάντα μαζί τους οι κατάσκοποι για να πεθάνουν αν τους έπιαναν. Το έχουμε όλοι δει στις ταινίες

Στις ταινίες το βλέπεις να γίνεται μέσα σε δευτερόλεπτα. Ο κατάσκοπος δαγκώνει κάτι μικρό, σκύβει το κεφάλι του, και πεθαίνει χωρίς κραυγή. Ήρεμα. Ακαριαία. Σαν να πατήθηκε ένας εσωτερικός διακόπτης. Στην πραγματικότητα, το λεγόμενο «χάπι κυανίου» που κουβαλούσαν οι κατάσκοποι, δεν λειτουργούσε έτσι. Ούτε γρήγορα. Ούτε ανώδυνα.

Το χάπι υπήρξε και χρησιμοποιήθηκε από κατασκόπους, πράκτορες και στρατιωτικούς του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του Ψυχρού Πολέμου. Ήταν μια τελευταία λύση για να μην πέσουν ζωντανοί στα χέρια του εχθρού. Ήταν σχεδιασμένο να κρύβεται σε αντικείμενα: σε δόντια, σε κουμπιά, σε γυαλιά, ακόμα και σε νομίσματα. Μέσα του περιείχε κυανιούχο κάλιο ή νάτριο, ουσίες που μπλοκάρουν την αναπνοή των κυττάρων, προκαλώντας υποξία σε όλα τα όργανα.

Αυτό που δεν λένε οι ταινίες, είναι πως ο θάνατος δεν είναι ούτε ήσυχος ούτε στιγμιαίος. Μπορεί να χρειαστούν πέντε έως δεκαπέντε λεπτά. Με σπασμούς, πόνο στο στομάχι, δυσκολία στην αναπνοή, αφρούς στο στόμα. Ο εγκέφαλος προσπαθεί να λειτουργήσει χωρίς οξυγόνο. Και αυτό δεν είναι ποτέ ανώδυνο.

Το 2012, ο Αμερικανός χρηματιστής Μάικλ Μάριν κατάπιε χάπι κυανίου μόλις καταδικάστηκε για απάτη. Η κάμερα ασφαλείας του δικαστηρίου τον δείχνει να τρέμει, να καταρρέει και να πεθαίνει αφού πρώτα πάλεψε για αρκετά λεπτά. Ήταν η πιο δημόσια, καταγεγραμμένη στιγμή ενός πραγματικού χαπιού θανάτου. Και δεν έμοιαζε καθόλου με ταινία.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι πιλότοι των U-2 της CIA αρνούνταν να φέρουν μαζί τους τέτοια χάπια. Το ρίσκο ήταν μεγάλο, και ο θάνατος πολύ αργός για να θεωρείται λύτρωση. Η ιδέα ότι η αυτοκτονία ήταν εύκολη επιλογή, δεν έστεκε πια. Καλύτερα ανάκριση, ίσως και ανταλλαγή, παρά ένας θάνατος με φρικτούς σπασμούς στον αέρα ή στο πάτωμα ενός κελιού.

Στην περίπτωση του Γκαίρινγκ, μετά τη σύλληψή του, οι Σύμμαχοι τον έψαξαν ξανά και ξανά — αλλά δεν βρήκαν την κάψουλα. Την είχε κρύψει τόσο καλά, που την κατάπιε τη νύχτα πριν την εκτέλεσή του. Πέθανε μόνος στο κελί του, βγάζοντας αφρούς, αλλά έχοντας τον τελευταίο λόγο.

Το χάπι ήταν υπαρκτό. Το περιεχόμενό του πραγματικό. Η χρήση του, όμως, δεν ήταν όπως στις ταινίες. Ούτε ακαριαία. Ούτε σιωπηλή. Ούτε σίγουρη. Ήταν ένα βήμα στο κενό, χωρίς εγγυήσεις. Και ίσως για αυτό, οι περισσότεροι κατάσκοποι δεν το έφτασαν ποτέ στα χείλη.