Το ελληνικό νησί που είχε τόσο καλό μάρμαρο που το ζητούσαν μέχρι και για τους ναούς στην Αίγυπτο
Το παριανό μάρμαρο ταξίδεψε μέχρι την Αίγυπτο. Ήταν τόσο τέλειο που το ήθελαν και για ιερούς ναούς.
Στην καρδιά των Κυκλάδων υπάρχει ένα νησί που φαινομενικά μοιάζει σαν όλα τα άλλα. Όμως η Πάρος δεν είναι ένα συνηθισμένο νησί. Είναι ο τόπος που έκρυβε στο εσωτερικό του το πιο λευκό, καθαρό και ημιδιαφανές μάρμαρο που γνώρισε η αρχαιότητα. Ένα υλικό τόσο περιζήτητο, που δεν έφτανε μόνο για τα ελληνικά αγάλματα. Έφτασε ως την Αίγυπτο, για να ντύσει ναούς και μνημεία.
Το λεγόμενο «λυχνίτης» παριανό μάρμαρο κόβεται από το εσωτερικό του βουνού και όχι από επιφανειακά λατομεία. Οι αρχαίοι εργάτες έσκαβαν μέσα σε στοές, με λύχνους και σμίλες, για να φτάσουν στο καθαρότερο κομμάτι. Το φως περνούσε μέσα από το μάρμαρο. Δεν ήταν πέτρα· ήταν σχεδόν φως. Γι’ αυτό και το επέλεγαν για να απεικονίζουν θεούς, νεκρούς ή αθανάτους.
Η Αφροδίτη της Μήλου, η Νίκη της Σαμοθράκης, ο Ερμής του Πραξιτέλη — όλα φτιαγμένα από το μάρμαρο της Πάρου. Όμως η φήμη του ξεπέρασε τα σύνορα του ελληνικού κόσμου. Όταν οι Έλληνες και αργότερα οι Ρωμαίοι επεκτάθηκαν στην Αίγυπτο, το παριανό μάρμαρο έγινε σύμβολο εξουσίας, καλλιέργειας και πολυτέλειας.
Ανάκτορα, επιτύμβια, κίονες και επενδύσεις σε ναούς κατασκευάζονταν ή επενδύονταν με αυτό το υλικό. Υπάρχουν ενδείξεις πως το παριανό μάρμαρο έφτασε μέχρι τις όχθες του Νείλου, κοντά στο Καρνάκ και τη Λούξορ, καθώς και σε ελληνορωμαϊκά ιερά σε όλη την Αλεξάνδρεια. Δεν χτίστηκαν οι πυραμίδες με αυτό, αλλά ντύθηκαν μνημεία δίπλα τους, που το υποδέχτηκαν σαν ιερό δώρο.
Το εμπόριο του μαρμάρου της Πάρου συνεχίστηκε μέχρι τους ρωμαϊκούς χρόνους. Έλληνες έμποροι και νησιώτες καραβοκύρηδες μετέφεραν μπλοκ εκατοντάδων κιλών σε ξύλινα καράβια. Το υλικό έπρεπε να παραδοθεί ακέραιο. Δεν ήταν φορτίο. Ήταν από μόνο του έργο τέχνης.
Σήμερα οι υπόγειες στοές της Πάρου υπάρχουν ακόμα. Πολλές είναι επισκέψιμες. Μέσα τους νιώθεις πως κατεβαίνεις σε κοιλώματα του χρόνου, ανάμεσα σε αρχαίες σκιές και φλόγες από λύχνους που δεν καίνε πια. Το ελληνικό νησί με το μάρμαρο που αγάπησαν θεοί, γλύπτες και Φαραώ, συνεχίζει να λάμπει — όχι στον ήλιο, αλλά μέσα από την ιστορία.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
