Το μοναστήρι με τους Καπουτσίνους στην Πλάκα που φιλοξένησε τον Λόρδο Βύρωνα ήταν μέσα στο Μνημείο του Λυσικράτη

Στην καρδιά της τουρκοκρατούμενης Αθήνας, σε μια Πλάκα που δεν είχε ακόμα ούτε ταβέρνες ούτε τουρίστες, βρισκόταν ένα καθολικό μοναστήρι τόσο παράξενο, που μοιάζει με μυθοπλασία. Ήταν το μοναστήρι των Καπουτσίνων. Μιας μικρής ομάδας Φραγκισκανών μοναχών που όχι μόνο ζούσαν στην ορθόδοξη πόλη της εποχής, αλλά έμεναν κυριολεκτικά μέσα σε ένα αρχαίο μνημείο: το Μνημείο του Λυσικράτη.

Όλα ξεκίνησαν το 1658, όταν οι Καπουτσίνοι εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα, διαδεχόμενοι τους Ιησουίτες που είχαν φτάσει δέκα χρόνια νωρίτερα. Οι Ιησουίτες είχαν ήδη προλάβει να κάνουν αισθητή την παρουσία τους, αλλά οι Καπουτσίνοι, πιο φτωχικοί, πιο μοναχικοί και μεθοδικοί, κατάφεραν να ενσωματωθούν σχεδόν σιωπηλά. Το 1669, με τη σύμφωνη γνώμη των Οθωμανών, αγόρασαν το Μνημείο του Λυσικράτη. Κι εκεί ξεκίνησε το απίθανο.

Το Μνημείο, που κάποτε τιμούσε έναν χορηγό θεατρικών αγώνων της αρχαίας Αθήνας, μετατράπηκε σε καθολικό παρεκκλήσι. Γύρω του, οι μοναχοί έκτισαν μικρά κελίa, ένα ξενώνα και χώρους φιλοξενίας. Ζούσαν μέσα σε αυτό. Κυριολεκτικά. Έτρωγαν, προσεύχονταν και κοιμούνταν γύρω από έναν μαρμάρινο κυκλικό ναό του 4ου π.Χ. αιώνα.

Οι Καπουτσίνοι όμως δεν περιορίστηκαν στη μοναχική ζωή. Σχεδίασαν χάρτες της πόλης, έκαναν τοπογραφικές μελέτες, μέτρησαν αρχαία ερείπια και μνημεία, κι έφτιαξαν τις πρώτες αξιόπιστες απεικονίσεις της παλιάς Αθήνας. Οι χάρτες τους, όπως αποδείχθηκε αργότερα, ήταν οι αρχαιότεροι που σώζονται για την πόλη.

Μέσα στα κελιά αυτού του μοναστηριού φιλοξενήθηκε και ένας νεαρός, ιδιόρρυθμος, ερωτευμένος με την κλασική Ελλάδα Άγγλος ποιητής: ο Λόρδος Βύρων. Στο πρώτο του ταξίδι στην Αθήνα, το 1809, έμεινε στους Καπουτσίνους. Εκεί άρχισε να γράφει. Εκεί έμαθε τα πρώτα του ελληνικά. Εκεί γοητεύτηκε από την ελληνική αρχαιότητα, την οθωμανική σκληρότητα και τις γυναίκες της Πλάκας.

Το μοναστήρι διατηρήθηκε μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Μετά την Επανάσταση, η καθολική κοινότητα περιορίστηκε. Οι μοναχοί έφυγαν. Το συγκρότημα εγκαταλείφθηκε και αργότερα κατεδαφίστηκε. Μόνο το Μνημείο του Λυσικράτη σώθηκε, λευκό και επιβλητικό, να στέκει ανάμεσα σε τουριστικά μαγαζιά, με μια ιστορία που ελάχιστοι γνωρίζουν.