Το παράξενο που κάνουν οι άνθρωποι σε προχωρημένα στάδια υποθερμίας. Δεν το κάνουν συνειδητά, είναι νευρολογική αυτόματη συμπεριφορά.

Όταν ο ανθρώπινος εγκέφαλος πλησιάζει τα όριά του από το ψύχος, κάτι αρχαίο ξυπνά. Κάτι που δεν ελέγχεται, δεν σκέφτεται, δεν ζητά λογική. Αν κάποιος παρατηρήσει πτώματα από θύματα υποθερμίας, συχνά θα τα βρει σε θέσεις που μοιάζουν ακατανόητες: κάτω από έπιπλα, χωμένα σε γωνίες, μέσα σε ερμάρια, ακόμη και σε κουφώματα τοίχων. Δεν προσπαθούσαν να σωθούν. Προσπαθούσαν να κρυφτούν.

Το φαινόμενο ονομάζεται “terminal burrowing behavior”. Είναι ένα ενστικτώδες, αυτόματο μοτίβο που εμφανίζεται στα τελευταία στάδια υποθερμίας, λίγο πριν τον θάνατο. Ο εγκέφαλος, καθώς σταδιακά χάνει τη δυνατότητα να ρυθμίζει τη θερμοκρασία και τις συνειδητές λειτουργίες, ενεργοποιεί ένα παλιό πρόγραμμα επιβίωσης. Το άτομο προσπαθεί να “τρυπώσει” σε κλειστό, περιορισμένο χώρο — όπως θα έκανε ένα τραυματισμένο ζώο στη φύση.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτό το μοτίβο εκπορεύεται από το εγκεφαλικό στέλεχος, την πιο αρχαία και βασική περιοχή του ανθρώπινου εγκεφάλου, εκεί όπου δεν υπάρχουν λέξεις, μόνο ένστικτα. Δεν είναι απόφαση. Είναι καθαρή, νευρολογική ανταπόκριση στον θάνατο.

Το φαινόμενο παρατηρείται συχνά μαζί με το λεγόμενο “παραδοξικό γδύσιμο” — όταν το σώμα, ενώ πεθαίνει από το κρύο, νιώθει αίσθηση καύσου και το άτομο αρχίζει να βγάζει τα ρούχα του. Οι διασώστες έχουν καταγράψει πολλές φορές θύματα γυμνά, χωμένα μέσα σε ντουλάπες ή κάτω από κρεβάτια, σαν να έψαχναν καταφύγιο. Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα που σοκάρει: κάποιος φαίνεται σαν να προσπαθούσε να κρυφτεί — όχι από κάτι γύρω του, αλλά από τον ίδιο τον θάνατο.

Η ίδια συμπεριφορά έχει παρατηρηθεί σε άλλα θηλαστικά, ειδικά μικρά τρωκτικά. Είναι σαν ένα προγραμματισμένο τελευταίο καταφύγιο. Ένα υπόλειμμα του ενστίκτου που μας θυμίζει πως, ακόμα κι όταν η λογική έχει σβήσει, το σώμα συνεχίζει να παλεύει με τους δικούς του τρόπους.