Τον πέταξαν σαν σκουπίδι γιατί ήταν Εβραίος. Τώρα το όνομά του είναι γραμμένο στα κύτταρά σου.

Όταν ο Χανς Άντολφ Κρεμπς εκδιώχθηκε από τη θέση του καθηγητή επειδή ήταν Εβραίος, η Γερμανία νόμιζε πως έκλεινε έναν λογαριασμό. Στην πραγματικότητα, άνοιγε έναν άλλον, πολύ μεγαλύτερο. Στο Κέιμπριτζ, σε ένα δανεικό εργαστήριο και με μια βαλίτσα γεμάτη φιαλίδια, ξεκίνησε να αναλύει πώς το σώμα μας παράγει ενέργεια.

Αυτό που ανακάλυψε, έγινε η βάση για να κατανοήσουμε πώς ζούμε, πώς αναπνέουμε, πώς κινούμαστε. Ο Κρεμπς αποκάλυψε έναν κύκλο. Όχι έναν οποιονδήποτε. Τον κύκλο του κιτρικού οξέος, ή κύκλο του Κρεμπς, όπως λέγεται πια. Μια σειρά από αντιδράσεις που βρίσκονται σε κάθε κύτταρο του σώματος. Σε κάθε ανάσα.

Πριν από αυτόν, η επιστήμη ήξερε μόνο κομμάτια. Μετά από αυτόν, κατάλαβε τη μεγάλη εικόνα. Ότι δηλαδή, όταν διασπάμε τα σάκχαρα, το σώμα μας δεν τα «καίει» τυχαία. Ακολουθεί συγκεκριμένα βήματα, σαν μουσική παρτιτούρα, και στο τέλος βγάζει ενέργεια, διοξείδιο του άνθρακα και νερό. Κάθε φορά.

Ήταν όμως η δεύτερη του μεγάλη ανακάλυψη. Πριν απ’ αυτό, είχε αποδείξει πώς το σώμα μετατρέπει το τοξικό αμμωνία σε ακίνδυνο ουρία, μέσω ενός άλλου κύκλου — του κύκλου της ουρίας, της πρώτης κυκλικής μεταβολικής διαδικασίας που είχε καταγραφεί ποτέ. Κι όμως, τον απέλυσαν.

Του πήραν τη θέση, του πήραν την πατρίδα, του πήραν τη φωνή. Εκείνος, αντί να εκδικηθεί, απάντησε με επιστήμη. Με κάτι που θα θυμόμαστε για πάντα. Πλέον, κάθε φοιτητής ιατρικής, κάθε μαθητής βιολογίας, κάθε βιοχημικό εγχειρίδιο, φέρει το όνομά του. Όχι από υποχρέωση. Από σεβασμό.

Ο Κρεμπς έγινε Sir. Πήρε το Νόμπελ. Χάρη σ’ εκείνον ξέρουμε πώς τα κύτταρά μας παράγουν ενέργεια. Και μόνο ειρωνεία δεν είναι ότι αυτό το όνομα —το ίδιο που κάποιοι σβήσανε από καταλόγους— είναι πλέον εγγεγραμμένο σε κάθε οργανισμό που ζει και αναπνέει.