Τους έραβαν κουμπιά με μικροσκοπικές πυξίδες, το κόλπο για να ξεφύγουν απ’ τους ναζί

Δεν ήταν απλά κουμπιά. Ήταν κρυφές πυξίδες. Σχέδιο απόδρασης. Ένα τελευταίο όπλο όταν όλα είχαν χαθεί. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι μυστικές υπηρεσίες των συμμάχων εφοδίαζαν στρατιωτικούς με «κουμπιά απόδρασης» — αθώα στη μορφή, αλλά μέσα τους έκρυβαν πυξίδες. Αν κάποιος αιχμαλωτιζόταν από τους Ναζί, μπορούσε να τις αποσπάσει, να προσανατολιστεί και να προσπαθήσει να αποδράσει μέσα από κατεχόμενες περιοχές.

Οι πυξίδες αυτές ήταν λειτουργικές, φτιαγμένες να μη χάνουν τον προσανατολισμό ούτε αν τις ράψεις ανάποδα. Ορισμένες είχαν σχεδιαστεί με τρόπο ώστε να λειτουργούν μόνο αν βγουν από τη ραφή, ώστε να μην αποκαλυφθούν στον έλεγχο. Τα περισσότερα τέτοια κουμπιά φτιάχνονταν από ειδικές μονάδες κατασκοπείας, όπως η MI9, και προορίζονταν για στολές της RAF, της Βρετανικής Βασιλικής Αεροπορίας.

Μαζί με τα κουμπιά, στις στολές μπορούσαν να ραφτούν και άλλες μυστικές βοηθητικές τεχνολογίες: μινιατούρες χάρτες σε μεταξωτό ύφασμα, ξυρισμένες μεταλλικές λίμες, ακόμη και περούκες και ψεύτικες ταυτότητες, ραμμένες πίσω από την επένδυση των παλτών.

Το σχέδιο αυτό έσωσε δεκάδες —ίσως και εκατοντάδες— ζωές. Πολλοί αιχμάλωτοι κατάφεραν να αποδράσουν χάρη σ’ ένα κουμπί που δεν το πρόσεξε κανείς. Για τους Ναζί ήταν ένα εξάρτημα ρούχου. Για τους κρατούμενους ήταν ο βορράς προς την ελευθερία.