Τους είπε να πλένουν τα χέρια τους πριν ακουμπήσουν ασθενείς. Τον είπαν τρελό και τον έκλεισαν σε άσυλο
Το 1847 ήξερε πώς να σώσει χιλιάδες ζωές. Αντί για έπαινο, τον κορόιδεψαν, τον απέρριψαν και στο τέλος τον έκλεισαν σε ψυχιατρείο.
Ήξερε γιατί πέθαιναν. Δεν υποψιαζόταν. Δεν φανταζόταν. Ήξερε. Μετρούσε πτώματα. Έβλεπε μητέρες να φεύγουν μέσα σε λίγες ώρες μετά τον τοκετό. Την πρώτη μέρα φωνές. Τη δεύτερη, σιωπή. Την τρίτη, κηδεία. Και όλα αυτά επειδή κανείς δεν έπλενε τα χέρια του.
Ήταν το 1847, στη Βιέννη. Ο Ignaz Semmelweis, νέος γιατρός με καθαρό βλέμμα και βρώμικο περιβάλλον. Το νοσοκομείο γεμάτο αρρώστους και θανάτους. Στη μία πτέρυγα, οι μαίες. Στην άλλη, οι γιατροί που έκαναν πρώτα νεκροτομές και μετά ξεγεννούσαν γυναίκες. Με τα ίδια χέρια. Χωρίς σαπούνι. Χωρίς νερό.
Κι εκείνος τόλμησε να πει κάτι ασύλληπτο για την εποχή: «Φταίμε εμείς». Όχι οι δαίμονες, όχι ο αέρας, όχι το κάρμα. Οι γιατροί. Οι ίδιοι που έπρεπε να σώζουν, σκότωναν. Το αίτιο του πυρετού των λεχωίδων δεν ήταν η μοίρα. Ήταν στα δάχτυλα. Ζήτησε να πλένονται τα χέρια με διάλυμα χλωρίου. Και οι θάνατοι έπεσαν. Από 1 στις 6, σε 1 στις 100.
Αλλά κανείς δεν τον χειροκρότησε. Δεν μπήκε σε θρίαμβο. Τον περιγέλασαν. Οι γιατροί θίχτηκαν. Τον είπαν υπερβολικό, γραφικό, επικίνδυνο. Ποιον; Τον άνθρωπο που είχε αποδείξει με νούμερα πώς να σωθούν χιλιάδες.
Απολύθηκε. Περιπλανήθηκε. Φώναζε ολοένα και πιο έντονα. Έγραφε επιστολές, κατηγορούσε επώνυμα συναδέλφους του για δολοφονίες. Κανείς δεν ήθελε να τον ακούσει. Η επιστημονική κοινότητα τον απέρριψε. Οι φίλοι του απομακρύνθηκαν. Η γυναίκα του λύγισε.
Το 1865 τον κλείνουν σε άσυλο. Τον ξυλοκοπούν φρουροί. Λίγες μέρες μετά, πεθαίνει από μόλυνση στο χέρι. Από σηψαιμία. Ακριβώς τον ίδιο θάνατο που είχε αφαιρέσει από χιλιάδες γυναίκες, προσπαθώντας να τον αποτρέψει.
Κι όμως. Χρόνια αργότερα, όταν οι γιατροί άρχισαν επιτέλους να πλένουν τα χέρια τους, όταν ο Pasteur μίλησε για μικρόβια και ο Lister για αντισηψία, όλοι γύρισαν να κοιτάξουν πίσω. Εκείνον τον άνθρωπο που το φώναξε πρώτος. Εκείνον που δεν άντεξε να βλέπει τους θανάτους. Εκείνον που είπαν τρελό.
Γρηγόρης Κεντητός
Γράφω για πράγματα που με συναρπάζουν, αλλά φροντίζω πάντα να τα ερευνώ σαν να τα μελετούσα για πρώτη φορά. Αναζητώ τη σύνδεση ανάμεσα στο χθες και το σήμερα, το ανθρώπινο μέσα στο ακαδημαϊκό, και τη γνώση που μπορεί να μεταφερθεί με τρόπο απλό, ακριβή και ζωντανό. Είτε πρόκειται για έναν αρχαίο πόλεμο είτε για ένα φαινόμενο της εποχής μας, στηρίζομαι πάντα σε πρωτογενές υλικό, πραγματικές πηγές και σοβαρή τεκμηρίωση. Θέλω κάθε κείμενο να αξίζει τον χρόνο του αναγνώστη — και τον δικό μου.
για άμεση κι έγκυρη ενημέρωση.
