Ξέρεις μόνο έναν Μπαχ αλλά υπήρχαν πολλοί Μπαχ ενώ κάποιους τους έλεγαν Μπαχ χωρίς να είναι Μπαχ

Στα μέσα του 18ου αιώνα, αν έμπαινες σε μια εκκλησία στο Έρφουρτ της Γερμανίας ή αν παρακολουθούσες μια μουσική εκδήλωση σε κάποια μικρή πόλη της Θουριγγίας, ήταν σχεδόν βέβαιο ότι ο μουσικός που έπαιζε το εκκλησιαστικό όργανο ή διηύθυνε τη χορωδία θα αποκαλούνταν «Μπαχ». Και όμως, οι πιθανότητες να είχε κάποια σχέση με την πραγματική οικογένεια των Μπαχ ήταν ελάχιστες. Το όνομα είχε ξεπεράσει τα όρια της ίδιας της δυναστείας του και είχε γίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο: ένα συνώνυμο της μουσικής.

Η οικογένεια Μπαχ δεν ήταν απλώς μια μουσική οικογένεια. Ήταν μια πραγματική μουσική αυτοκρατορία που διήρκεσε πάνω από διακόσια χρόνια. Ξεκινώντας από τα τέλη του 16ου αιώνα, οι Μπαχ κατέκτησαν τα εκκλησιαστικά όργανα, τις χορωδίες και τις βασιλικές αυλές της Γερμανίας. Για πολλές γενιές, ήταν οι απόλυτοι κύριοι της μουσικής ζωής στις μικρές και μεγάλες πόλεις της Θουριγγίας. Το ταλέντο τους δεν ήταν απλώς έμφυτο, ήταν ένα κληρονομικό χάρισμα που περνούσε από πατέρα σε γιο. Αν γεννιόσουν Μπαχ, ήξερες ότι η μοίρα σου ήταν προδιαγεγραμμένη: θα γινόσουν μουσικός.

Ο Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, το λαμπρότερο αστέρι αυτής της οικογένειας, δεν ήταν μόνο συνθέτης αλλά και ένας άνθρωπος βαθιά συνδεδεμένος με την κληρονομιά του ονόματός του. Ήξερε ότι η ιστορία των Μπαχ έπρεπε να καταγραφεί και το 1735 έγραψε μια γενεαλογία της οικογένειάς του, όπου συγκέντρωσε πληροφορίες για περισσότερους από πενήντα συγγενείς του που ήταν επαγγελματίες μουσικοί. Το έργο του δεν ήταν απλώς μια οικογενειακή υπερηφάνεια, αλλά ένα μουσικό ντοκουμέντο που αποτύπωνε την αδιάκοπη πορεία της οικογένειας προς τη μουσική αθανασία.

Η φήμη τους ήταν τόσο ισχυρή, που ακόμα και όταν η πραγματική οικογένεια Μπαχ άρχισε να εκλείπει, το όνομα συνέχισε να ζει. Μέχρι το 1793, δεν υπήρχε πλέον κανένα μέλος της οικογένειας στο Έρφουρτ, αλλά οι μουσικοί της πόλης εξακολουθούσαν να αποκαλούνται «Μπαχ». Το όνομα είχε γίνει κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό επώνυμο. Είχε μετατραπεί σε ένα ανεπίσημο αξίωμα, έναν τίτλο τιμής που συνόδευε οποιονδήποτε μουσικό καταλάμβανε τη θέση που κάποτε κατείχε κάποιος από την οικογένεια.

Η μουσική των Μπαχ δεν ήταν απλώς μελωδίες που γέμιζαν τις εκκλησίες και τις αίθουσες συναυλιών. Ήταν ένα σύμβολο, ένας τρόπος ζωής. Το να είσαι μουσικός στην εποχή τους σήμαινε ότι κουβαλούσες στις πλάτες σου μια βαριά κληρονομιά, είτε ήσουν πραγματικά Μπαχ είτε όχι. Δεν είχε σημασία αν το αίμα σου συνδεόταν με τη δυναστεία. Αν μπορούσες να παίξεις μουσική με την ίδια μαεστρία, αν μπορούσες να μεταδώσεις την ίδια βαθιά κατανόηση του ήχου, τότε για τον κόσμο γύρω σου ήσουν κι εσύ Μπαχ.

Αυτό το φαινόμενο δείχνει κάτι σπάνιο στην ιστορία της μουσικής. Ενώ πολλά μεγάλα ονόματα έσβησαν μαζί με τις οικογένειές τους, το όνομα Μπαχ συνέχισε να ζει ανεξάρτητα από τους πραγματικούς απογόνους του. Ακόμα και σήμερα, όταν μιλάμε για την κλασική μουσική, το πρώτο όνομα που έρχεται στο μυαλό μας είναι αυτό του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Όμως, για περισσότερους από εκατόν πενήντα χρόνια πριν από αυτόν, το όνομα «Μπαχ» ανήκε σε δεκάδες μουσικούς που διαμόρφωσαν τη μουσική της εποχής τους. Και για αρκετές δεκαετίες μετά τον θάνατό του, οι άνθρωποι συνέχιζαν να αποκαλούν τους μουσικούς με το ίδιο όνομα, ακόμα κι αν δεν είχαν καμία σχέση με την οικογένεια.

Η ιστορία των Μπαχ δεν είναι απλώς η ιστορία μιας οικογένειας. Είναι η ιστορία του πώς ένα όνομα μπορεί να ξεπεράσει τους ανθρώπους που το έφεραν και να γίνει ένα σύμβολο τέχνης, αριστείας και διαχρονικότητας. Τους έλεγαν Μπαχ, αλλά δεν ήταν Μπαχ. Και όμως, με έναν παράδοξο τρόπο, κάθε μουσικός που έφερε αυτό το όνομα, ακόμα και αν δεν είχε καμία συγγενική σχέση με την οικογένεια, ήταν κομμάτι της ίδιας αθάνατης παράδοσης.