Γιατί εμείς εδώ τουρτουρίζουμε στους 2 βαθμούς Κελσίου και στη Σιβηρία αντέχουν μείον 30; Τι συμβαίνει με το κρύο;

Το ανθρώπινο σώμα δεν βιώνει το κρύο με τον ίδιο τρόπο παντού. Στη Σιβηρία, οι άνθρωποι κυκλοφορούν άνετα στους -30°C, ενώ στην Ελλάδα οι 2°C φαίνονται βασανιστικοί. Η θερμοκρασία δεν είναι ο μόνος παράγοντας που επηρεάζει το αίσθημα του ψύχους. Ο αέρας, η υγρασία, η προσαρμογή του οργανισμού και ακόμα και η γενετική παίζουν καθοριστικό ρόλο στο πώς αντιλαμβανόμαστε το κρύο.

Η υγρασία κάνει το κρύο να φαίνεται εντονότερο. Στη Σιβηρία, το ψύχος είναι ξηρό και αυτό μειώνει την αίσθηση της χαμηλής θερμοκρασίας. Αντίθετα, στην Ελλάδα, το κρύο είναι υγρό και εισχωρεί πιο εύκολα στα ρούχα και στο δέρμα, μειώνοντας τη θερμομόνωση του σώματος. Ο αέρας επίσης επηρεάζει την αίσθηση του κρύου. Ένας παγωμένος άνεμος στους 2°C μπορεί να κάνει το σώμα να αισθάνεται ότι βρίσκεται σε πολύ χαμηλότερη θερμοκρασία λόγω της εξάτμισης της θερμότητας από το δέρμα.

Η προσαρμογή είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες. Οι κάτοικοι της Σιβηρίας ζουν από γενιές σε ακραίες θερμοκρασίες και το σώμα τους έχει μάθει να διαχειρίζεται καλύτερα το κρύο. Φυσιολογικά, έχουν υψηλότερη εσωτερική θερμογένεση, δηλαδή μεγαλύτερη παραγωγή θερμότητας, καθώς και πιο αποτελεσματική κυκλοφορία αίματος στα άκρα, αποτρέποντας τα κρυοπαγήματα. Η διατροφή τους είναι επίσης προσαρμοσμένη στο περιβάλλον, με πολλά λιπαρά και θερμιδικά τρόφιμα που βοηθούν στη διατήρηση της θερμοκρασίας.

Σημαντικό ρόλο στην αίσθηση του κρύου παίζει ο αισθητήρας TRPM8, ένας ειδικός υποδοχέας που υπάρχει στα νεύρα μας και ανιχνεύει το κρύο. Ο TRPM8 ενεργοποιείται σε θερμοκρασίες κάτω από τους 25°C και στέλνει σήματα στο νευρικό σύστημα, κάνοντάς μας να νιώθουμε το κρύο. Ωστόσο, η ένταση με την οποία λειτουργεί αυτός ο υποδοχέας δεν είναι ίδια σε όλους τους ανθρώπους. Σε πληθυσμούς που ζουν σε ψυχρά κλίματα, ο TRPM8 μπορεί να είναι λιγότερο ευαίσθητος, καθιστώντας το κρύο λιγότερο έντονο. Αυτό εξηγεί γιατί οι Σιβηριανοί μπορούν να αντέχουν θερμοκρασίες που σε άλλους φαίνονται αδιανόητες.

Η ψυχολογία και η συνήθεια επηρεάζουν επίσης την αίσθηση του κρύου. Αν κάποιος έχει συνηθίσει σε θερμότερα κλίματα, μια μικρή πτώση της θερμοκρασίας φαίνεται πολύ πιο δυσάρεστη. Για κάποιον που ζει στη Σιβηρία, το κρύο είναι μέρος της καθημερινότητας και το σώμα του προσαρμόζεται αντίστοιχα.