Τον τίμησαν βασιλιάδες, τον ξέχασε η Ελλάδα

Γεννήθηκε το 1838 στη Βυτίνα Αρκαδίας. Ήταν αριστούχος γιατρός, αλλά δεν έμεινε ποτέ σε ιατρείο. Αντί για άσπρη ποδιά, φόρεσε τη σκόνη της ερήμου, τη λάσπη των ποταμιών και το παγωμένο χιόνι των Ιμαλαΐων. Ο Παναγιώτης Ποταγός ήταν ο μοναδικός Έλληνας εξερευνητής των νεότερων χρόνων.

Ταξίδεψε μόνος, χωρίς στήριξη, ούτε από κράτος ούτε από οργανισμό. Ανάμεσα στο 1867 και το 1882 πέρασε από Ιράν, Παμίρ, Θιβέτ, Αφγανιστάν, μέχρι και τη Μογγολία. Σε μια εποχή που ακόμα και το όνομα της Κεντρικής Ασίας προκαλούσε τρόμο, εκείνος την περπάτησε.

Κατέγραψε ήθη, γλώσσες, εθνολογικές ιδιαιτερότητες. Εντόπισε ελληνιστικά κατάλοιπα στο Αφγανιστάν που κανείς δεν είχε ξαναδεί. Έγινε μάρτυρας σε μάχες, πείνες, εξεγέρσεις. Και όμως, αυτός ο Έλληνας γιατρός κατάφερε να διακόψει έναν ολόκληρο εμφύλιο πόλεμο στο Αφγανιστάν, απλώς με την παρουσία και το κύρος του.

Το 1877 ανακάλυψε τον ποταμό Μπόμου στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία. Λίγα χρόνια αργότερα αποσύρθηκε σε ένα χωριό της Κέρκυρας, στις Νύμφες. Ούτε λεφτά, ούτε δόξα, ούτε επιστημονική αναγνώριση. Μόνο σιωπή.

Οι Γάλλοι τον τίμησαν. Οι Βέλγοι τον τίμησαν. Ο βασιλιάς Λεοπόλδος Β’ του Βελγίου έδωσε το όνομά του σε λεωφόρο στο Κογκό. Η Παγκόσμια Γεωγραφική Εταιρεία τον κάλεσε να υπογράψει στο Χρυσό Βιβλίο των μεγάλων περιηγητών. Έγραψε μόνο δύο λέξεις: «Εις Έλλην».

Ο δεύτερος τόμος των σημειώσεών του δεν κυκλοφόρησε ποτέ. Οι κληρονόμοι του, αδιάφοροι, τον πέταξαν. Ο ίδιος πέθανε το 1903. Κανένας δρόμος στην Ελλάδα δεν φέρει το όνομά του. Κανένα σχολείο δεν τον μαθαίνει. Κανένα βιβλίο Ιστορίας δεν τον αναφέρει.

Η Ελλάδα ξέχασε τον μοναδικό της εξερευνητή. Οι άλλοι τον τίμησαν σαν βασιλιά.