Μητσοτάκης και Μενδώνη κάνουν «παραρτήματα» της κυβέρνησης τα δημόσια μουσεία, με σχέδιο νόμου που θα κατατεθεί

Στα πλαίσια των εντατικών προσπαθειών της κυβέρνησης να μετατρέψει σε εμπόρευμα και μέσο άσκησης ελέγχου κάθε δημόσιο αγαθό του λαού, δεν θα μπορούσε να ξεφύγει ο τομέας του Πολιτισμού. Δεν έχει σβήσει ακόμα ο απόηχος των αντιδράσεων από το κυβερνητικό «νταλαβέρι» για τα Γλυπτά του Παρθενώνα με μυστικές συζητήσεις με το Βρετανικό Μουσείο που γίνονται ερήμην του ελληνικού λαού, και τώρα η υπουργός Πολιτισμού σπεύδει να φέρει εις πέρας ένα καταστροφικό σχέδιο για τα μουσεία, σύμφωνα με το οποίο τα μεγαλύτερα εξ’ αυτών μετατρέπονται σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ), δηλαδή «μαγαζιά» που θα ελέγχει πλήρως η εκάστοτε κυβέρνηση.

Από τον καιρό που εξαγγέλθηκε το εν λόγω μέτρο, έχουν ξεσπάσει μεγάλες αντιδράσεις φορέων και επιστημόνων, άλλα αυτό δεν εμπόδισε την κυβέρνηση στο να αναρτηθεί το σχέδιο νόμου στο opengov για διαβούλευση μέχρι τις 28 Ιανουαρίου, δηλαδή να ψηφιστεί με fast track διαδικασίες. Και αυτό γίνεται την ώρα που σχεδόν 500 διακεκριμένοι επιστήμονες έχουν ζητήσει μέσω ενυπόγραφων επιστολών από την κυβέρνηση την επανεξέταση του ζητήματος της μετατροπής των κρατικών μουσείων σε ΝΠΔΔ, ενώ ζητούν και να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο ανοιχτού και εποικοδομητικού διαλόγου γύρω από το ζήτημα.

Παρά τις σφοδρές διαμαρτυρίες από σωματεία εργαζομένων στα δημόσια Μουσεία, της επιστημονικής κοινότητας από την Ελλάδα και το εξωτερικό, άλλα και την διατυπωμένη αντίθεση ερευνητών, συλλόγων, σωματείων και αρχαιολόγων που κατά το παρελθόν είχαν υπηρετήσει στα δημόσια μουσεία, η κυβέρνηση ως αυτή τη στιγμή συνεχίζει να αγνοεί επιδεικτικά όλο αυτό το κύμα αντιδράσεων.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει ως μοναδικό επιχείρημα την δήθεν «αυτοτέλεια» των μουσείων που υποτίθεται πως θα επιτύχει η αποκοπή τους από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Σε καμία περίπτωση όμως δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Το νομοσχέδιο Μενδώνη ουσιαστικά ενισχύει την εξάρτηση των διοικήσεων των μουσείων από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία, αφού το ΝΠΔΔ ως νομική οντότητα διοικείται από διοικητικό συμβούλιο που θα ορίζεται απευθείας από τον εκάστοτε υπουργό. Η δε ανανέωση της θητείας του γενικού διευθυντή του μουσείου θα αξιολογείται από επταμελή επιτροπή αξιολόγησης, πρόεδρος της οποίας θα είναι ο πρόεδρος του (εκλεγμένου από τον υπουργό) Δ.Σ του μουσείου.

Με λίγα λόγια, ολόκληρη η διοικητική λειτουργεία θα ελέγχεται εμμέσως ή αμέσως από τον εκάστοτε υπουργό. Αυτό σημαίνει πως 40 «εκλεκτοί» του εκάστοτε υπουργού θα ελέγχουν απόλυτα τον μουσειακό πλούτο της χώρας (που στην πραγματικότητα είναι δημόσιο κοινωνικό αγαθό) μέσω των πέντε μεγάλων δημόσιων μουσείων, του Εθνικού Αρχαιολογικού και του Βυζαντινού Χριστιανικού της Αθήνας, του Αρχαιολογικού και του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης και του Αρχαιολογικού Μουσείου του Ηρακλείου.

Το διοικητικό «καπέλωμα» των μουσείων που θα εξασφαλιστεί από την κυβέρνηση μέσω του συγκεκριμένου τρόπου διοίκησης, ουσιαστικά θα εξαλείψει τον δημόσιο χαρακτήρα των φορέων και θα δώσει την δυνατότητα να προωθείται αποκλειστικά η κυβερνητική ατζέντα στα μουσεία.

Το ότι η κυβέρνηση επιδιώκει με ένα νομοσχέδιο να βάλει τα μεγάλα μουσεία σε τροχιά ιδιωτικοποίησης, σημαίνει πως θα ανοίξει διάπλατη η «πόρτα» για να εκμεταλλευτούν τις λειτουργίες τους ιδιώτες εργολάβοι. Ακόμα σημαίνει πως η εκάστοτε διορισμένη διοίκηση θα μπορεί να αυθαιρετεί σε βάρος των εργαζόμενων, με ό, τι συνεπάγεται αυτό για τις εργασιακές σχέσεις.

Η θεσμική υπονόμευση του δημόσιου χαρακτήρα των μουσείων και η ένταξη τους σε ένα πλαίσιο αυτοχρηματοδότησης και λειτουργίας που θα υπόκειται σε ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, πιθανότατα θα έχει άμεσες συνέπειες και στην κοινωνία γενικότερα, αφού οι αυξημένες ανάγκες για έσοδα, νομοτελειακά θα οδηγήσει σε αυξήσεις της τιμής των εισιτηρίων, «ψαλίδι» στις εκπτώσεις και τις δωρεάν επισκέψεις, άλλα ακόμα και αναγκαστικούς περιορισμούς σε επιστημονικές και ερευνητικές δραστηριότητες.

Η κυβέρνηση ακόμα, παρουσιάζει το αφήγημα πως με αυτές τις διαρθρωτικές αλλαγές θα αφαιρεθούν βάρη από τον προϋπολογισμό. Όμως στην πράξη υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες να γίνει ακριβώς το αντίθετο. Δηλαδή να επιβαρυνθεί το κρατικό ταμείο με τους παχυλούς μισθούς των μελών διορισμένων διοικήσεων, που ίσως να αποτελέσουν τα νέα «golden boys» και «golden girls» του Πολιτισμού…